موم ارتودنسی چیست؛ نحوه استفاده و مدت زمان آن
موم ارتودنسی یا Orthodontic Wax که به آن وکس ارتودنسی هم گفته میشود، پوششی از جنس موم طبیعی، پارافین و مواد نرمکننده است که برای قرار گرفتن روی براکتها و سیمهای ارتودنسی استفاده میشود. این موم بهمنظور جلوگیری از تماس براکتها با بافت دهان و پیشگیری از ایجاد زخم و حساسیت و همچنین کمک به عادت کردن به ارتودنسی دندان در ابتدای درمان بهکار میرود. این موم بهسهولت در داروخانهها در دسترس است.
موم ارتودنسی چیست؟
موم ارتودنسی یا وکس ارتودنسی مادهای است که در ارتودنسی دندان بر روی براکتها و بریسهای ارتودنسی قرار میگیرد تا مانع برخورد و سایش اجزا و قطعات فلزی ارتودنسی با بافت دهان، لثه و پشت لبها شود و از بروز زخم، سوزش، آسیب و آزردگیهای ارتودنسی جلوگیری کند.
این موم از مواد مختلف طبیعی مانند موم زنبورعسل یا سایر مومها مانند موم کارنوبا، همراه با اسانس و مواد غیرمضر مانند پارافین مناسب برای مصارف پزشکی ساخته میشود و برای بدن عارضهای ندارد. اگر بهطور اتفاقی این موم از روی اجزای ارتودنسی کنده شده و هنگام غذا خوردن بلعیده شود، هیچ خطری برای بدن بیمار ندارد، دفع میشود و جای نگرانی نیست.
کاربرد موم ارتودنسی
کاربرد موم ارتودنسی ایجاد حائل بین ارتودنسی و بافت داخلی دهان بهمنظور جلوگیری از آزردگی ارتودنسی و آسیبهای احتمالی مانند زخم، سوزش و سایش است.
اجزای ارتودنسی شامل قطعات فلزی مانند براکتها و سیمهایی هستند که روی دندان قرار میگیرند. این قطعات فلزی با بافت دهان و لبها در تماس هستند. در ابتدای درمان ارتودنسی، وجود این قطعات و تماس مداوم و سایش آنها با بافت لثه برای بیمار آزاردهنده است. همچنین برخورد و سایش این اجزای فلزی ممکن است موجب ایجاد زخم یا آفت دهان شود.
برای برطرف کردن این آزردگی بافتی، از موم یا وکس ارتودنسی استفاده میشود که وظیفه حائل شدن بین اجزای ارتودنسی و بافت دهان را دارد تا از بروز مشکلات جلوگیری کند.
آیا استفاده از موم در طول ارتودنسی الزامی است؟
استفاده از موم ارتودنسی در طول دوره درمان ارتودنسی الزامی نیست، اما در ابتدای دوره درمان ارتودنسی توصیه میشود. پزشک برای بیمار از موم ارتودنسی استفاده میکند تا از ناراحتیهای اولیه ارتودنسی کاسته شود و بافت داخلی دهان به وجود این اجزا عادت کند.
اگرچه استفاده از موم ارتودنسی یک راهحل دائمی نیست و روشی موقت برای ابتدای دوره ارتودنسی محسوب میشود، اما میتوان استفاده از آن را تا زمانی که عادت بافتی ایجاد شود ادامه داد. مراجعه به ارتودنتیست برای یافتن راهحل دائمی ضروری است.
مشخصات موم ارتودنسی
- بو و طعم: موم ارتودنسی معمولاً فاقد بو یا دارای رایحههایی مانند نعنا است.
- ضدالتهاب: این موم از موادی تشکیل شده که معمولاً خاصیت ضدالتهابی دارند.
- یکبارمصرف: موم ارتودنسی یکبارمصرف است و برای جلوگیری از تجمع باکتری باید مرتب تعویض شود.
- رنگ: معمولاً سفید، شفاف و فاقد رنگدانه است.
- ضدحساسیت: معمولاً از مواد خنثی و بدون ایجاد حساسیت ساخته میشود.
نحوه استفاده از موم ارتودنسی
موم ارتودنسی باید بهطور کامل سطح براکتها و بریسهای ارتودنسی را بپوشاند. نحوه استفاده از آن به این صورت است که موم باید تمام گوشهها و بالچههای براکت موردنظر را بپوشاند و بهخوبی روی سطح ارتودنسی متراکم شود تا چسبندگی و تراکم لازم، مانع جدا شدن موم از روی اجزا شود.
مراحل استفاده از موم ارتودنسی به شرح زیر است:
- تمیز کردن سطح براکتها با مسواک
- خشک کردن سطح براکتها با دستمال کاغذی
- چسباندن موم ارتودنسی به میزان مناسب و متناسب با اندازه براکتها
- فرم دادن موم روی براکت و فشار دادن آن برای پوشش زیر بالچهها و نقاط تیز
در صورت بلعیده شدن موم ارتودنسی چه کار کنیم؟
موم ارتودنسی قابل خوردن نیست و باید از بلعیدن آن در صورت کنده شدن اجتناب کرد. در صورت بلعیدن اتفاقی، از آنجایی که مواد تشکیلدهنده این موم از مومهای طبیعی و مواد بیضرر مانند پارافینهای غیرمضر هستند و اندازه کوچکی دارند، جای نگرانی نیست. این موم بیخطر است و دفع میشود.
نکته مهم در مورد بلعیدن موم ارتودنسی این است که بلعیدن مکرر آن، بهویژه در کودکان، ممکن است موجب ناراحتیهای گوارشی یا یبوست شود که با مصرف آب و ملینها قابل حل است. پس از کنده شدن موم از روی ارتودنسی، میتوان موم جدیدی را جایگزین کرد.
نکات مهم درباره استفاده از موم ارتودنسی
- توصیه میشود در چسباندن موم یا وکس ارتودنسی روی براکتها از مقدار زیاد استفاده نکنید، زیرا هم امکان کنده شدن وجود دارد و هم تمیز کردن آن دشوار خواهد بود.
- گرم کردن موم هنگام چسباندن، به بهتر چسبیدن آن به براکتها کمک میکند.
- هنگام غذا خوردن از موم ارتودنسی استفاده نکنید؛ بعد از غذا خوردن و مسواک زدن، موم را بچسبانید.
- هنگام خواب میتوان از مومهای ارتودنسی استفاده کرد.
- از قرار دادن طولانیمدت موم قدیمی اجتناب کنید، زیرا موجب تجمع باکتری در آن ناحیه میشود.
- تا حد امکان مراقب باشید موم را نبلعید.
- رعایت بهداشت هنگام استفاده از موم یا وکس ارتودنسی بسیار مهم است.
- تعویض مرتب موم برای جلوگیری از تجمع باکتریها ضروری است.
مزایای موم ارتودنسی
- جلوگیری از تماس براکتها با بافت دهان.
- پیشگیری از ایجاد زخم و حساسیت دهانی.
- کمک به ایجاد عادت به ارتودنسی دندان.
- پوشش مناسب برای ارتودنسی شکستهشده تا زمان ترمیم مجدد.
- هزینه کم، استفاده آسان و بیخطر.
- راحتی استفاده با موم سیلیکونی.
معایب موم ارتودنسی
- امکان کنده شدن دارد و ماندگاری آن محدود است.
- راهحل دائمی نیست و بهعنوان راهحل موقت استفاده میشود.
- نیاز به رعایت بهداشت و تعویض مرتب دارد.
- ممکن است طعم ناخوشایندی در دهان ایجاد کند.
- نسبت به گرما و حرارت مقاومت کمی دارد.
- یک بار مصرف است و باید تعویض شود.
- ممکن است بوی بد داشته، و برای بعضی ها ناخوشایند باشد.
عوارض موم ارتودنسی
- ایجاد حساسیت و آلرژی در برخی بیماران
- امکان تجمع باکتری در محل قرارگیری موم
- بوی بد دهان به دلیل تجمع باکتری یا غذا
جایگزینهای موم ارتودنسی
جایگزینهای موم ارتودنسی موادی هستند که حالت مومی دارند و میتوان در مواقعی که دسترسی به موم نداریم از آنها استفاده کرد. این مواد عبارتاند از:
- موم سیلیکونی ارتودنسی: حالت نواری دارد و روی براکتها قرار میگیرد.
- آدامسهای بدون قند: حالت مومی دارند و بهطور موقت نقش موم را ایفا میکنند.
- موم شمع: میتوان بهطور موقت از موم شمع روی براکت استفاده کرد.
- پارچههای نرم پزشکی: در موارد اضطراری میتوان از آنها روی براکتها استفاده کرد.
- ژلهای مرطوبکننده دهان: این ژلها برای رفع خشکی دهان و بهعنوان محافظ لثه در ارتودنسی عمل میکنند.
موم ارتودنسی را از کجا تهیه کنیم؟
برای تهیه موم ارتودنسی به داروخانهها مراجعه کنید. این موم در ابعاد کوچک، با بستهبندیهای مناسب و قیمت مقرونبهصرفه در اکثر داروخانهها به فروش میرسد. این وکس ارتودنسی توسط کارخانجات داخل و خارج از ایران تولید میشود و کیفیت مناسبی دارد.
خدمات ارتودنسی در کلینیک دکتر علیرضا نیککردار
برای دریافت خدمات ارتودنسی دندان در کلینیک دکتر علیرضا نیککردار، از طریق فرم زیر با ما در تماس باشید.
