کشیدن دندان در ارتودنسی؛ الزامی یا اختیاری؟
کشیدن دندان در ارتودنسی یکی از دغدغههای مهم بیماران در درمان ارتودنسی است. در ارتودنسی دندان، پزشک گاهی مجبور است برای ایجاد فضای مناسب جهت اصلاح ناهنجاریها، برخی از دندانها را بکشد. کشیدن دندان میتواند عوارضی مانند درد مفصل گیجگاهی، آپنه و مشکلات تنفسی ایجاد کند.
امروزه ارتودنتیستها سعی میکنند با استفاده از روشهایی مانند ارتودنسی دیمون و سایر تکنیکها، راههایی برای ارتودنسی بدون کشیدن دندان ارائه دهند.
آیا کشیدن دندان در ارتودنسی الزامی است؟
کشیدن دندان در ارتودنسی زمانی انجام میشود که فضای کافی در فک برای مرتب کردن دندانها وجود نداشته باشد. در این شرایط، با اولویت قرار دادن دندانهای پوسیده، در صورت لزوم دندانها کشیده میشوند تا فضای کافی در فک فراهم شود.
کشیدن دندان در ارتودنسی یکی از چالشهای اساسی است که بیماران با آن مواجه میشوند. ترس، استرس و عدم تمایل به از دست دادن دندانهای سالم از جمله دلایلی هستند که باعث میشود بیماران نسبت به کشیدن دندان تمایل کمتری داشته باشند.
دلایل کشیدن دندان در ارتودنسی
از جمله دلایل پزشکی که ممکن است منجر به کشیدن دندان در ارتودنسی شود عبارتاند از:
- نامرتبی شدید دندانها: زمانی که ناهنجاریهای دندانی به دلیل شلوغی زیاد و کمبود فضای کافی در فک شدت داشته باشد.
- شیب شدید دندانها: در مواردی که شیب دندانها زیاد بوده و دندانها بیرونزده یا جلو آمده به نظر برسند.
- مشکلات فکی خفیف یا متوسط: برای اصلاح مشکلات فکی و قرارگیری صحیح دندانها روی یکدیگر، گاهی کشیدن دندان ضروری است.
چه دندانهایی در ارتودنسی کشیده میشود؟
دندانهای انسان در فک بالا و پایین به چهار دسته کلی تقسیم میشوند:
- دندانهای پیشین: شامل دندانهای پیشین مرکزی و کناری که در مجموع ۴ دندان در فک بالا و ۴ دندان در فک پایین هستند.
- دندانهای نیش: شامل ۴ دندان نیش (۲ عدد در فک بالا و ۲ عدد در فک پایین).
- دندانهای آسیاب کوچک: در هر سمت فک ۲ عدد وجود دارد (۴ دندان در هر فک و در مجموع ۸ دندان).
- دندانهای آسیاب بزرگ: در صورت وجود دندان عقل (آسیاب بزرگ سوم)، در هر فک ۳ دندان آسیاب بزرگ وجود دارد.
بهطور کلی، از مجموع ۳۲ دندان در دهان انسان، ۱۲ دندان آسیاب بزرگ، ۸ دندان آسیاب کوچک، ۴ دندان نیش و ۸ دندان پیشین یا جلویی وجود دارد.
سؤال این است که اگر برای مرتب کردن دندانها نیاز به کشیدن دندان باشد، کدام دندانها در ارتودنسی کشیده میشوند؟
در ارتودنسی، معمولاً دندانهایی که برای کشیدن انتخاب میشوند، دندانهای آسیاب کوچک هستند. اگر دندانهای آسیاب بزرگ دچار خرابی باشند، پزشک ممکن است کشیدن دندان آسیاب بزرگ را بهجای آسیاب کوچک در نظر بگیرد.
بهطور کلی، در انتخاب دندان برای کشیدن در ارتودنسی موارد زیر مطرح است:
-
کشیدن دندانهای پیشین و نیش در ارتودنسی
در ارتودنسی، معمولاً دندانهای پیشین (جلویی) و نیش فک بالا کشیده نمیشوند، مگر در موارد بسیار خاص. در فک پایین، در صورت ازدحام شدید، ممکن است یکی از دندانهای پیشین برای مرتب شدن دندانها کشیده شود.
-
کشیدن دندان شیری در ارتودنسی
دندانهای شیری زمانی کشیده میشوند که پزشک برای ایجاد فضای کافی در فک یا کمک به رشد و جابهجایی دندانهای دائمی، نیاز به کشیدن آنها داشته باشد.
-
کشیدن دندان شماره ۴ در ارتودنسی
دندان شماره ۴ اولین دندان آسیاب کوچک است که به دلیل پر شدن آسان فضای آن توسط دندانهای کناری، در اولویت کشیدن دندان در ارتودنسی قرار دارد. در صورت پوسیدگی این دندان، احتمال کشیدن آن بیشتر میشود.
-
کشیدن دندان عقل در ارتودنسی
در برخی موارد، برای ایجاد فضای کافی، دندانهای عقل که در چهار سمت فک قرار دارند کشیده میشوند.
عوارض کشیدن دندان سالم قبل از ارتودنسی
در ارتودنسی، اولویت با کشیدن دندانهای پوسیده و خراب است. با این حال، اگر کشیدن دندان سالم ضروری باشد، ممکن است عوارضی به همراه داشته باشد:
- تغییر نیمرخ چهره: با کشیدن دندانها، فک و گونه ممکن است افتادهتر به نظر برسند و چهره حالت پیرتری پیدا کند.
- محدود شدن فضای زبان: کاهش طول قوس فک میتواند باعث عقب رفتن زبان و محدود شدن فضای آن شود.
- افزایش خر و پف: عقب رفتن زبان و کاهش راه تنفس میتواند موجب افزایش خر و پف شود.
- آپنه یا وقفه تنفسی در خواب: تنگ شدن راه تنفس میتواند منجر به وقفههای تنفسی در خواب شود.
- دندانقروچه: به دلیل اختلال در تماس دندانها، فشار روی فک افزایش یافته و احتمال دندانقروچه بیشتر میشود.
- درد مفصل گیجگاهی-فکی (TMJ): کاهش ارتفاع بایت و فشار نامتعادل به مفاصل فک میتواند باعث ایجاد این درد شود.
- حالت اندامی نامناسب: اختلال در جویدن و تغییر ناخودآگاه وضعیت سر میتواند به مرور زمان باعث مشکلات قامتی شود.
جلوگیری از کشیدن دندان در ارتودنسی با چند راهکار
برای جلوگیری از کشیدن دندان در ارتودنسی، روشهای مختلفی وجود دارد، از جمله:
- ارتودنسی دیمون: با ایجاد نیروهای کمتر و متعادل، به گسترش فک کمک میکند.
- تراش محدود دندانها: در برخی موارد، با تراش جزئی دندانها میتوان فضای لازم را ایجاد کرد.
- مینیاسکروها: ابزارهایی هستند که با ایجاد لنگر در فک، به عقب کشیدن برخی دندانها کمک میکنند.
- هدگیر: با عقب بردن دندانهای عقب، فضای کافی برای دندانهای جلویی فراهم میکند.
- گسترش فک: با استفاده از ابزارهای ارتودنسی، عرض فک (بهویژه فک بالا) افزایش مییابد.
آیا برای ارتودنسی باید دندان عقل را کشید؟
کشیدن دندان عقل در ارتودنسی به شرایط بیمار و میزان ناهنجاری ها بستگی دارد. زمانی که دندان عقل دچار پوسیدگی باشد یا با ایجاد فشار به دندانهای مجاور باعث بههمریختگی و بازگشت ناهنجاریها شود، کشیدن آن توصیه میشود.
در صورتی که دندان عقل سالم بوده و مشکلاتی ایجاد نکند، ممکن است نیازی به کشیدن آن نباشد. تشخیص نهایی در این زمینه بر عهده پزشک و بر اساس شرایط دهان و دندان بیمار است.
خدمات ارتودنسی دندان در کلینیک دکتر علیرضا نیککردار
برای دریافت خدمات ارتودنسی و کشیدن دندان، میتوانید به مطب دکتر علیرضا نیککردار مراجعه کنید.
