براکت ارتودنسی چیست؛ انواع آن کدام است؟
براکت ارتودنسی به قطعه کوچکی در ارتودنسی دندان میگویند که معمولا همراه با سیمها فشار لازم را بر دندانها و فک وارد میکند تا ناهنجاریهای فکی و دندانی درمان شوند. براکت فلزی یکی از رایجترین نوع براکت ارتودنسی است که بیشترین تأثیر را در درمان ناهنجاریها و بینظمیهای پیچیده دارد. با اینحال استفاده از براکتهای سرامیکی و لینگوال هم گزینه مناسب برای افرادی است که به دنبال ظاهر بهتر هستند.
براکت ارتودنسی چیست؟
براکت ارتودنسی یک قطعه کوچک در درمان ارتودنسی است که معمولا از موادی مثل فلز، سرامیک یا دیگر مواد ساخته میشود و روی سطح هر دندان چسبانده میشود. براکتها همان نگینهای بریس هستند که سیم قوسی از داخل شیار یا کانال آنها عبور میکند و با انتقال نیروی کنترلشده و پیوسته باعث حرکت تدریجی دندانها به موقعیت صحیح میشوند. هدف اصلی براکتهای ارتودنسی، اصلاح ناهنجاریهای دندانی، تراز کردن دندانها و بهبود شکل و عملکرد بایت است.
کاربرد براکت ارتودنسی
هدف از نصب براکت ارتودنسی کمک به حرکت تدریجی دندانها و اصلاح ناهنجاریهای بایت است. به طور کلی کاربرد براکتها به این چند دسته تقسیم میشوند:
- اصلاح ناهنجاریهای بایت: براکتها به صورت بخشی از سیستم بریسها به اصلاح انواع مشکلات بایت کمک میکنند. از این مشکلات میتوان به اوربایت، آندربایت، کراسبایت و اپنبایت اشاره کرد.
- ایجاد فضای مناسب در قوس دندانی: در صورت تداخل دندانها با یکدیگر، براکتها به همراه سیمها باعث ایجاد فضای کافی بین دندانها میشوند تا دندانها بتوانند به محل درست حرکت کنند.
- بهبود زیبایی لبخند و تقارن صورت: با قرار دادن و تراز کردن دندانها، براکتها باعث زیبایی بیشتر لبخند و ایجاد تقارن بهتر فک و دندانها میشوند که هم از نظر عملکرد و هم از لحاظ ظاهری مفید است.
- پشتیبانی از دیگر ابزارهای ارتودنسی: برخی براکتها دارای قلابهای مخصوصی هستند که به ابزارهای جانبی مثل کش ارتودنسی وصل میشوند تا اصلاح بایت یا حرکتهای خاص دندانی به شکلی دقیقتر انجام شوند.
انواع براکت ارتودنسی
براکت ارتودنسی به چند دستهی اصلی براکت فلزی، براکت سرامیکی، براکت لینگوال و براکت دیمون تقسیم میشود. در ادامه هر یک از انواع براکتها را معرفی میکنیم:
· براکت فلزی
براکت فلزی یکی از رایجترین انواع براکت ارتودنسی است که از فلزهای باکیفیت مثل استیل ضدزنگ یا تیتانیوم ساخته میشود. این براکتها روی سطح جلویی هر دندان چسبانده میشوند و نقش پایه برای قرارگیری سیم قوسی ایفا میکنند که نیروی کنترلشدهای را برای حرکت دندانها را وارد میکند. این براکتها ساختاری محکم و بادوام دارند و برای بینظمیها و ناهنجاریهای پیچیده دندانی مناسبتر هستند.
· براکت سرامیکی
براکت سرامیکی به جای فلز از مواد سرامیکی یا شیشهمانند همرنگ یا نزدیک به رنگ دندان ساخته میشود. این براکتها عملکرد یکسانی با براکتهای فلزی دارند. با اینحال ظاهر کمتر قابل مشاهدهای نسبت به براکتهای فلزی دارند.
· براکت لینگوال
براکت لینگوال برای ارتودنسی ثابت به کار میرود و به جای نصب روی نمای جلویی دندان روی سطح پشتی (سمت زمان) دندان قرار میگیرد. به همین دلیل از بیرون دیده نمیشود. این براکت برای افرادی مناسب است که نسبت به ظاهر خود حساس هستند.
· براکت دیمون
براکت دیمون نوعی سیستم ارتودنسی ثابت براکت و سیم است که از یک مکانیزم لغزشی استفاده میکند؛ یعنی سیم ارتودنسی داخل براکت به صورت آزادتر حرکت میکند و دیگر نیازی به الاستیکهای سنتی نیست. این سیستم به جای نگهداشتن سیم با کش، از در قفلشونده داخل براکت استفاده میکند تا با کاهش اصطکاک دندان راحتتر حرکت کند.
بهترین نوع براکت برای ارتودنسی
انتخاب بهترین نوع براکت به هدف بیمار وابسته است با اینحال در اکثر مواقع، براکتهای فلزی نیازهای درمانی بیمار را پوشش میدهند چرا که این نوع براکتها علاوه بر درمان ناهنجاریهای فکی و دندانی پیچیده، برای بزرگسالان و انجام ارتودنسی در سنین بالاتر هم مفید هستند. گرچه برخی افراد به دلیل حساسیت به ظاهر ترجیح میدهند از براکتهای سرامیکی یا لینگوال استفاده کنند. در این جدول میتوانید براکتها را متناسب با اهداف خود با یکدیگر مقایسه کنید:
|
نوع براکت |
مزایا |
معایب |
|
فلزی
|
محدودیت سنی ندارد
مناسب برای درمان انواع ناهنجاریها کمهزینهترین نوع براکت |
ظاهر نامناسب و کاملا قابل دید
رعایت بهداشت دهان و دندان سختتر |
| سرامیکی | ظاهر زیبا و همرنگ دندان
تأثیر منفی رو لبخند و چهره ندارد احتمال آلرژي کمتر نسبت به نوع فلزی |
شکنندهتر و آسیبپذیرتر احتمال ساییدگی دندانها طولانیتر بودن مدت درمان |
|
لینگوال |
کاملا پنهان و غیرقابل دید از جلو | تنظیم سخت و عدم امکان نسب برای همه افراد
هزینه بالا |
| دیمون | سیستم خودتنظیم و بدون کش ارتودنسی
رعایت بهداشت آسانتر |
هزینه بالاتر نسبت به سایر براکتها |
شکستن براکت ارتودنسی
براکت ارتودنسی در صورت شکسته شدن از دندان جدا میشود یا ترک برمیدارد و نمیتواند فشار مناسب برای حرکت دندان را اعمال کند. اگر درمان با براکت شکسته ادامه پیدا کند ممکن است حرکت دندان کندتر شود. از دلایل رایج شکستن براکتها میتوان به ضربه ناگهانی، غذاهای سخت یا چسبناک، نیروی بیش از حد سیسم ارتودنسی و بهداشت نامناسب اشاره کرد. در صورت شکستن براکت ارتودنسی لازم است این نکات را رعایت کنید:
- تماس با متخصص ارتودنسی
- استفاده از موم ارتودنسی
- احتیاط در غذا خوردن تا زمان ترمیم
کنده شدن براکت ارتودنسی
اگر چسب به درستی روی دندان قرار نگرفته باشد یا در حین قرارگیری با بزاق و رطوبت مخلوط شده باشد، چسبندگی ضعیف میشود و براکت زودتر جدا میشود. غذاهای سفت و چسبناک و عادتهای دهانی نامناسب و همچنین فشار ناشی از حرکت طبیعی دندان هم میتوانند عامل کنده شدن براکت ارتودنسی باشند. در صورت کنده شدن براکت ارتودنسی این موارد را رعایت کنید:
- تماس با متخصص ارتودنسی
- نگه داشتن براکت جداشده
- اجتناب از دستکاری درخانه
- انتخاب غذای نرم به صورت موقتی
شل شدن براکت ارتودنسی
خوردن غذاهای سفت و چسبناک مثل آبنبات و آجیل میتوانند نیروی زیادی را بروی براکت وارد کنند و باعث ضعیف شدن چسب آن شوند. همچنین از عوامل دیگر شل شدن براکت ارتودنسی میتوان به بهداشت ضعیف و فشار ناشی از حرکت دندانها اشاره کرد. در صورت شل شدن براکت این نکات را رعایت کنید:
- تماس با متخصص ارتودنسی
- ترمیم چسب براکت در کلینیک
- بررسی چسب و تکنیک نصب
خدمات ارتودنسی در کلینیک دکتر نیک کردار
نوع براکت ارتودنسی تأثیر زیادی بر پیشرفت روند درمان دارد. در کلینیک دکتر نیک کردار با معاینه دقیق، نوع مناسب براکت ارتودنسی متناسب با شرایط ناهنجاری، بودجه و سلیقه بیمار تشخیص داده میشود. بهطورکلی در انتخاب نوع براکت ارتودنسی بهتر است اولویت با نتایج مطلوب درمان باشد.
