مراحل ارتودنسی دندان: 7 گام تا سیم کشی دندانها
در این مقاله در نظر داریم مراحل ارتودنسی را خدمت علاقه مندان به طور کامل معرفی کنیم. باید توجه داشت که در مورد ارتودنسی متحرک، مراحل درمان مختصر بوده و معمولا شامل قالب گیری، تحویل دستگاه و تنظیم ماهیانه آن است. سایر مراحل آن از جمله مراحل مقدماتی، همانند ارتودنسی ثابت میباشد. بنابراین در زیر، مراحل ارتودنسی دندان ثابت شرح داده شده است. آشنایی با مراحل پروسه درمانی قبل از ارتودنسی دندان میتواند بسیار سودمند باشد.
مراحل ارتودنسی دندان
مراحل ارتودنسی ثابت از ابتدا تا انتهای درمان به طور خلاصه شامل موارد زیر است:
- مراجعه حضوری و معاینه اولیه
- تهیه قالب های ارتودنسی، عکس های رادیولوژی و فتوگرافی ها
- معاینه ثانویه، بررسی قالب ها و عکس ها و ارائه طرح درمان توسط پزشک به بیمار
- شروع فاز فعال درمان و قراردادن دستگاه ارتودنسی روی دندان ها
- مراقبت ها و مسائل مربوط به دو هفته اول پس از شروع ارتودنسی
- جلسات و ویزیت های ماهیانه و ادامه فاز فعال
- اتمام فاز فعال و برداشتن دستگاه ارتودنسی و قرار دادن نگهدارنده ها و شروع فاز غیر فعال دندان
در ادامه نحوه انجام ارتودنسی دندان مرحله به مرحله شرح داده میشود.
1. مراجعه حضوری و معاینه اول
پس از گرفتن وقت ملاقات از منشی مطب و حضور بیمار در مطب دندانپزشکی، معمولا به شما فرمی برای پر کردن داده میشود که شامل اطلاعات فردی، تاریخچه پزشکی، تاریخچه دندانپزشکی، علت مراجعه شما برای درمان ارتودنسی و … میباشد و از شما درخواست میشود با نهایت دقت این فرم را پر کنید تا در مرحله طرح درمان پزشک بتواند به تصمیم و جمع بندی کاملتری دست پیدا کند.
* اطلاعات ناقص یا غلط به زیان خود بیمار بوده و به نتیجه دلخواه منجر نمی شود.
2. تهیه قالب های ارتودنسی، عکس های رادیولوژی و فتوگرافی ها
دومین مورد از مراحل ارتودنسی دندان، عکس برداری و قالب گیری است. در این مرحله، ارتودنتیست با مشاهده فرم معاینه و مشاهده وضعیت ارتودنسی مراجعه کننده، برای این که بتواند وارد مرحله طرح درمان شود، مبادرت به تجویز عکسهای تشخیصی و قالب دندانها مینماید. عکسهای رادیولوژی، پانورامیک و لترال سفالومتری پرکاربردترین رادیوگرافیها هستند (شکل 1). قالب دندان ها نیز برای مطالعه بیشتر سیستم دندانی به کار میروند و میتوانند قالب فیزیکی ساخته شده از گچ یا کاملا دیجیتالی باشند (شکل 2). فتوگرافیها و عکسهای داخل دهانی و خارج دهانی هم از اجزاء تشخیصی با اهمیت هستند که از زوایای گوناگون گرفته میشوند.
شکل ۱.الف. رادیو گرافی لترال سفالومتری
شکل ۱.ب. رادیوگرافی پانورامیک(OPG)
شکل ۲.قالب های دندانی که به دو صورت گچی و دیجیتالی هستند
3. معاینه ثانویه، بررسی قالب ها و عکس ها و ارائه طرح درمان توسط پزشک به بیمار
پس از آنالیز موارد بالا توسط متخصص ارتودنسی و در میان گذاشتن انواع احتمالات درمانی، پزشک و بیمار به نتیجه ای واحد می رسند که طرح درمان نام دارد. طرح درمان در واقع استراتژی درمانی است که متخصص ارتودنسی آن را برای بیمار توضیح می دهد که می خواهد از چه راهی به نتیجه مطلوب درمانی دست پیدا کند، به طوری که نوع دستگاه ارتودنسی، طول درمان، کشیدن یا نکشیدن دندان یا احتمال ضروری بودن جراحی فک به بیمار گفته می شود. پس از آن، بیمار تصمیم می گیرد که آیا درمان را با مکانیزمی که به وی گفته شده است آغاز نماید یا خیر. استفاده از براکت های سرامیکی یا سیستم لینگوال یا استفاده از الاینرهای شفاف برای بیمارانی که نمی خواهند دستگاه ارتودنسی آن ها در معرض دید باشد نیز در همین مرحله مشخص می شود.
شکل ۳. عکس های داخل و خارج دهانی
4. شروع درمان فعال و قراردادن دستگاه ارتودنسی روی دندان ها
با مشخص شدن طرح درمان و قبول از طرف بیمار، فرم ضمانت نامه امضا شده و رسما مراحل ارتودنسی آغاز میشود. جلسه اول که حدودا یک ساعت به طول میانجامد بدون درد بوده و بیمار دچار ناراحتی و مشکل قابل توجهی نمیشود. در این جلسه دستگاه ارتودنسی شامل براکتها، باکال تیوبها (یا بندها دور دندانهای آسیاب بزرگ) و سیمها روی دندانها مستقر میشوند (شکل 4). آموزش بهداشت و رعایت رژیم غذایی مخصوص ارتودنسی (رژیم غذایی نرم) به بیمار ارائه میشود و به سوالات وی پاسخ داده میشود. در حین قرارگیری دستگاه ارتودنسی ممکن است لب ها خشک شوند و بیمار دچار ناراحتی مختصری از این بابت گردد. لذا استفاده از برق لب (Lip Balm) یا وازلین طبی توصیه میشود.
شکل ۴. قرار دادن دستگاه ارتودنسی ثابت روی دندانها
5. مراقبت ها و مسائل مربوط به دو هفته اول پس از شروع ارتودنسی
به دلیل تازه بودن شرایط و عادت کردن تدریجی بیمار به دستگاه ارتودنسی، حدودا دو هفته زمان لازم است که وی به وضعیت جدید عادت کند. احتمال کنده شدن براکتها بیشتر بوده و کمی درد و ناراحتی کاملا محتمل است. هر چند مساله درد و ناراحتی یک مساله فردی میباشد که آستانه تحریک پذیری در آن، در افراد مختلف کاملا متفاوت است ولی معمولا اکثر بیماران این مساله را در طول دو هفته اول تجربه میکنند و جهت تخفیف آن میتوان از آدامس های فاقد قند و در صورت شدید بودن از قرصهای استامینوفن استفاده نمود. اکثر قرص های دیگر باعث کاهش شدید حرکت دندان و توقف درمان ارتودنسی میگردند. در صورت بروز آفت میتوان از پمادهای ضد آفت که باعث کاهش درد و حساسیت آن می شود به تناوب استفاده نمود. راهکار دیگر برای عادت کردن به دستگاه ارتودنسی و نرم کردن آنها در داخل حفره دهان، استفاده از موم ارتودنسی است.
6. جلسات و ویزیت های ماهیانه
یکی از مهمترین مراحل ارتودنسی دندان، شرکت در ویزیتهای ماهانه است. جلسات ارتودنسی به طور منظم و معمولا ماهی یک بار انجام میشود (مگر در مواردی که متخصص تشخیص بدهد بیمار باید زودتر مراجعه کند). این جلسات که بسته به طرح درمان معمولا 20 تا 30 جلسه ( 1.5 تا 2.5 سال) به طول میانجامد شامل اعمالی است که متخصص برای صاف کردن، بستن فضاهای بین دندانی و بین فکی و تطابق قوسهای دندانی در یک رابطه صحیح انجام میدهد. به طور کلی، در یک سال اول، صاف کردن و مرتب کردن دندان ها انجام میشود و در سال دوم، بستن فضاها، موازی کردن ریشه ها و رابطه فکی صحیح در دستور کار متخصص قرار میگیرد. در اواخر درمان فعال، جزئیات سیم کشی برای حصول بهترین نتایج درمانی، اجرا میشود.
در ماههای خاصی ممکن است ارتودنتیست از بیمار بخواهد که کش هایی را روی دندان های خود قرار دهد و در این جا همکاری بیمار است که نقش اساسی را ایفا میکند. در هر جلسه، پزشک، بهداشت بیمار و منظم مسواک زدن وی را ارزیابی میکند تا از تشکیل جرم دندانی، التهاب لثه و پوسیدگی جلوگیری شود. باید توجه داشت، برخی بیماران به مرور زمان از ارتودنسی خسته شده و این مساله روی بهداشت دهان آن ها تاثیر سوء میگذارد.
این مورد در مورد خانم های باردار نیز که به خاطر تغییرات هورمونی دچار افزایش حجم لثه میشوند نیز صدق می کند.
7. برداشتن دستگاه ارتودنسی و قراردادن نگهدارنده ها و شروع فاز غیر فعال درمان
این نکته بسیار حائز اهمیت است که فاز غیرفعال به همان اندازه فاز فعال مهم و حیاتی است. ارتودنسی با چالشی روبرو است که همانا از آن به عنوان بازگشت یا ریلاپس نتایج ارتودنسی یاد میشود. برای به حداقل رساندن این ریسک، پس از درمان از نگهدارنده های ثابت و متحرک استفاده میکنیم (شکل 5). بنابر توصیه پزشک از هر کدام در هر فک میتوان استفاده نمود اما معمولا در فک پایین از نوع ثابت استفاده میشود.
شکل ۵. نگهدارنده های ارتودنسی که به دو شکل ثابت (چسبیده به پشت دندانها) و متحرک هستند
زمان استفاده از نگهدارندههای ثابت طولانی است و آن ها به صورت نیمه دائمی (چندین سال) و دائمی کاربرد دارند. در صورت شکسته شدن نگهدارندهها باید بلافاصله به مطب ارتودنسی مراجعه شود چرا که در صورت عدم مراجعه یا غفلت در آگاه شدن، نسبت به جدا شدن آن ها از روی دندان ها، کج شدگی و فاصله گرفتن دندان های متاثر، اندکی بعد نمایان میشود و ممکن است فاز فعال مجدد در دستور کار قرار بگیرد (شکل 6).
استفاده از نگهدارنده های ارتودنسی به اندازه پروسه درمانی اهمیت دارند.
شکل ۶. شکستن نگهدارنده ثابت که باعث کج شدگی مجدد دندانها شده است
مراحل ارتودنسی را در کلینیک دکتر نیک کردار انجام دهید!
اگر به دنبال ارتودنسی دندان خود هستید، میتوانید برای دریافت این سرویس به کلینیک دکتر علیرضا نیک کردار مراجعه کنید. در کلینیک ایشان سیم کشی دندانها با بهترین کیفیت متناسب با نیاز بیمار انجام میشود. دکتر نیک کردار به دلیل حساسیت بالا در ارتودنسی، مراحل مختلف را با دقت و ظرافت خاص خود انجام میدهد تا شما بهترین نتیجه را از درمان کسب کنید. برای دریافت مشاوره تخصصی با ما تماس بگیرید.
