کش ارتودنسی چیست؛ 0 تا 100 الاستیک ارتودنسی
کش یا الاستیک ارتودنسی بخشی مهم از روند ارتودنسی دندان است. کش ارتودنسی معمولا به منظور کنترل حرکت فک و دندان و بستن شکاف بین دندانها به کار برده میشود. لازم است بیمار تمام نکات مرتبط با استفاده از الاستیک ارتودنسی را طبق نظر پزشک متخصص خود رعایت کند، زیرا عدم رعایت هر کدام از نکات میتواند به نتایج نامطلوب یا درمان کند منجر شود.
کش ارتودنسی چیست؟
کش دندان ارتودنسی به حلقه کوچک کشی گفته میشود که در درمان ارتودنسی همراه با براکتها استفاده میشوند. هدف از کاربرد این کشها ایجاد نوعی نیروی برای حرکت دادن دندانها و اصلاح قرارگیری فک و بایت است. نیروی واردشده توسط کشها باعث تغییر موقعیت دندانها میشود بهطوریکه براکتها و سیمها بهتنهایی نمیتوانند این جابهجایی را بهطور کامل انجام دهند. الاستیک ارتودنسی نقش بسیار مهمی در اصلاح بایت، حرکت دندانها و تنظیم فکها دارد.
انواع کش ارتودنسی
کش ارتودنسی بسته به کاربرد و نحوه قرارگیری به چند دستهی اصلی تقسیم میشود:
- کش کلاس ۱: این کش برای بستن فاصله بین دندانها در یک فک استفاده میشود. این نوع کش معمولا کمترین فشار را وارد میکند و برای جابهجاییهای ساده به کار میرود.
- کش کلاس ۲: این نوع کش برای اصلاح اوربایت به کار میرود و از دندانهای بالایی مثل نیشها به دندانهای پایینی وصل میشود تا فک پایین را رو به جلو و فک بالا را رو به عقب ببرد. این کش از انواع رایج برای اصلاح رابطه بین دو فک است.
- کش کلاس ۳: بر عکس کلاس ۲، این نوع کش از دندانهای پایینی به دندانهای بالایی وصل میشود تا فک بالایی به جلو و فک پایین به عقب حرکت کند. کاربرد این نوع کش اصلاح آندربایت است.
- کش ورتیکال: این کش بالا و پایین دهان را عمودی به هم وصل میکند تا فاصله بین دندانها بالا و پایین را کاهش دهد.
- کش صلیبی (کراس): این نوع کش برای اصلاح کراسبایت استفاده میشود. کشها به صورت قطری از یک سمت بالا به سمت مقابل پایین وصل میشوند تا قوسهای دندانی را نسبت به هم متعادل کنند.
- کش لیگاتور: این نوع کش معمولا برای نگهداشتن سیم به براکتها یا برای کمک به جمع کردن فاصلههای کوچک بین دندانها در همان فک استفاده میشود.
کاربرد کش ارتودنسی
الاستیک ارتودنسی معمولا برای حل مشکلاتی مثل اصلاح بایت و کمک به حرکت دقیق دندانها به کار میرود. کاربردهای کش ارتودنسی عبارتاند از:
- اصلاح مشکلات بایت (چفت شدن دندانها): یکی از مهمترین کاربردهای کش ارتودنسی، اصلاح ناهنجارهایی مثل: اوربایت، آندربایت، کراسبایت و اپنبایت است. کشها با وارد کردن نیرو به دندانها و فکها کمک میکنند تا بالا و پایین دندانها بهتر روی هم قرار بگیرند و رابطهی صحیحی بین دو فک شکل بگیرد.
- کمک به حرکت دقیق دندانها: کشها با وارد کردن نیرو میتوانند دندانها را در جهتهای خاص حرکت دهند. برای مثال جابهجایی دندانها به کمک کش ارتودنسی میتواند به شکل پیچشی یا افقی باشد. همچنین کش ارتودنسی کمک میکند دندانها در موقعیت دقیقتری نسبت به سیم و براکتها قرار بگیرند.
- بستن فاصله و جمع کردن قوس دندانی: در صورتی که بین دندانها فاصله وجود داشته باشد، کشها میتوانند به بستن آن فاصلهها کمک کنند. استفاده از کش ارتودنسی همراه با براکتها باعث میشود دندانها به تدریج و به شکلی یکنواختی به هم نزدیک شوند و قوس دندانی اصلاح شود.
- افزایش کارایی بریسها و تسریع درمان: کشها با وارد کردن نیروی بیشتر نسبت به براکتها و سیمها، سرعت حرکت دندانها را افزایش میدهند. به این ترتیب دوره درمان کوتاهتر میشود. استفاده از الاستیک ارتودنسی به ویژه در صورت نیاز به جابهجایی عمیقتر یا اصلاح فک، اهمیت زیادی دارد.
رنگ کش ارتودنسی
کشهای ارتودنسی در رنگهای مختلفی عرضه میشوند. با اینحال رنگ کش ارتودنسی تأثیری روی درمان ندارد و صرفا ظاهر را تغییر میدهد. در صورتی که تمایل دارید کشها کمتر به چشم بیایند و تا حدودی نامرئی باشند میتوانید از کشهای رنگ روشن نزدیک به رنگ دندان یا کشهای شفاف استفاده کنید. با اینحال این رنگها سریع بر اثر قرار گرفتن در معرض غذا و نوشیدنی تغییر رنگ میدهند و باید به صورت مرتب تعویض شوند.
برخی افراد رنگ کش ارتودنسی را به عنوان نوعی اکسسوری مد متناسب با سلیقه و سبک پوشش خود انتخاب میکنند. با اینحال بیشترین هواداران کشهای رنگی کودکان هستند. کشهای تیره رنگ معمولا ممکن است مانند تکههای غذا روی دندان به نظر برسند و ظاهر خوبی به آنها نمیدهند.
مدت زمان استفاده از کش ارتودنسی
بر اساس توصیه اغلب متخصصهای ارتودنسی بهتر است کشهای ارتودنسی را تقریبا بین ۲۰ تا ۲۴ ساعت بپوشید و در شرایط خاص آنها را خارج کنید. دلیل استفاده منظم این است که این کشها فشار پیوستهای را برای حرکت دندانها و اصلاح بایت وارد میکنند و در صورتی که کمتر از این مدت استفاده شوند میتوانند باعث کند شدن یا توقف پیشرفت درمان شوند.
دوره کلی استفاده از کش ارتودنسی به طرح درمان و شدت ناهنجاری بستگی دارد و معمولا از چند هفته یا چند ماه متغیر است. بهتر است کشها به صورت منظم تعویض شوند زیرا هم قدرت کشسانیشان از بین میرود و تغییر رنگ میدهند.
مرحله بعد از کش ارتودنسی
بر اساس روند درمان، مراحل بعد از کش ارتودنسی به این صورت دنبال میشوند.
- تنظیمات نهایی بریسها: در صورتی که بریس روی دندان داشته باشید، متخصص ارتودنسی ممکن است کمی آنها را تغییر دهد تا دندانها کاملا در جای صحیح قرار بگیرند.
- برداشتن بریس و استفاده از ریتینر: وقتی دندانها در موقعیت درست تثبیت شدند، بریسها برداشته میشوند. سپس ریتینرها برای جلوگیری از بازگشت دندانها به وضعیت قبلی نصب میشوند.
- پیگیری منظم بعد از درمان. متخصص ارتودنسی معمولا جلسههای کنترل ماهانه یا فصلی را برای چک کردن وضعیت دندانها و سلامت لثهها توصیه میکند.
نکات کلیدی در استفاده از الاستیک ارتودنسی
برای افزایش اثربخشی و سرعت بخشیدن به روند درمان لازم است نکاتی را در رابطه با استفاده از کش ارتودنسی رعایت کنید:
- استفاده منظم: گاهی باید بین ۲۰ تا ۲۴ ساعت در روز از کش ارتودنسی استفاده کنید. استفاده ناکافی باعث کند شدن روند درمان یا نتایج نامطلوب میشود.
- تعویض منظم کشها: کشها به مرور قدرت کشسانی خود را از دست میدهند و لازم است روزانه یک یا چند بار تعویض شوند تا فشارشان حفظ شود.
- رعایت توصیههای متخصص ارتودنسی: نوع، اندازه و الگوی کش باید دقیقا طبق نسخه پزشک باشد. تغییر خودسرانه میتواند نتیجه درمان را خراب کند.
- رعایت بهداشت: پیش از گذاشتن کشها، دندان و براکتها را تمیز کنید تا از پلاک یا عفونت لثه جلوگیری کنید.
ارتودنسی دندان در کلینیک دکتر علیرضا نیک کردار
استفاده از کش ارتودنسی معمولا بخشی از روند درمان ارتودنسی است. نوع و مدت زمان استفاده از کش ارتودنسی باید کاملا تحت نظر متخصص ارتودنسی تعیین شود. کلینیک دکتر علیرضا نیککردار با مشاوره تخصصی و معاینه دقیق، از ابتدا تا انتهای درمان ارتودنسی متناسب با بهروزترین روشها به بیمارها خدمات میرساند.
