مراقبت های بعد از ارتودنسی؛ لیست بایدها و نبایدها
مراقبت های بعد از ارتودنسی از مراحل ضروری درمان ارتودنسی دندان به شمار میرود. رعایت مراقبت های ارتودنسی نظیر رعایت بهداشت، مسواک زدن و نخ کشیدن به صورت منظم، خوردن غذاهای نرم و مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی تأثیر چشمگیری بر نتایج ارتودنسی میگذارند. عدم رعایت مراقبتهای بعد از ارتودنسی میتوانند پیامدهای منفی مثل طولانی شدن دوره درمان یا بیماریهای لثه را به دنبال داشته باشد.
لیست مراقبت های بعد از ارتودنسی
بلافاصله پس از شروع درمان ارتودنسی لازم است نکاتی را رعایت کنید تا بازدهی درمانتان به حداکثر برسد و در نهایت به نتایج مطلوب و دلخواه دست پیدا کنید. پس از ارتودنسی رعایت بهداشت دهان اهمیت بالایی دارد. باید بعد از هر وعده غذایی با مسواک نرم و خمیردندان حاوی فلوراید دندانها و اطراف براکت را تمیز کنید. همچنین از نخ دندان مخصوص ارتودنسی یا مسواکهای بین دندانی برای نواحی سرسخت استفاده کنید. مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی برای تنظیم بریسها و بررسی سلامت دندان و لثه نیز ضروری است.
مراقبت های روز اول بعد ارتودنسی
رعایت مراقبت های بعد از ارتودنسی در روزهای اول بسیار مهم است. معمولا قرار دادن بریسها برای اولین بار دردناک نیست اما ممکن است برای بیمار آزاردهنده باشد و او را در جویدن و غذا خوردن دچار مشکل کند. برخی افراد هم ممکن است حساسیتهای خفیف یا تورم را تجربه کنند که معمولا در فاصله کوتاهی برطرف میشود. مراقبت های ارتودنسی پس از روز اول عبارتاند از:
- مسواک زدن ملایم با مسواک نرم
- خوردن غذاهای نرم، ترجیحا غذاهایی مثل سوپ و پوره سیبزمینی
- قرقره کردن آبنمک در صورت داشتن درد و حساسیت
- استفاده از موم ارتودنسی در صورت آزاردهنده بودن سیمها و براکتها و برخورد آنها با لب و گونه
مراقبت های 3 روز اول بعد ارتودنسی
در سه روز اول ممکن است فشار ناشی از بریسها روی دندان و لثه را احساس کنید. این فشار معمولا درد خفیفی را به دنبال دار و همچنان ممکن است به دلیل عادت نکردن به بریسها، در برخی نقاط مثل لب و گونه آزاردهنده باشند. در سه روز اول بعد از ارتودنسی این موارد را رعایت کنید:
- مسواک زدن ملایم و منظم و تمیز کردن دقیق اطراف براکتها
- همچنان لازم است مانند روز اول از رژیم غذایی نرم پیروی کنید
- استفاده از مسکنهای ساده مثل ژلوفن
مراقبت های هفته اول ارتودنسی
در هفته اول بعد از ارتودنسی، ناراحتیها به تدریج کمرنگ میشوند و بیمار تاحدودی به شرایط عادت میکند و غذا خوردن راحتتر میشود. با اینحال در صورتی که احساس کردید بریسها یا سیمها شل شدهاند حتما به متخصص ارتودنسی خود مراجعه کنید. در هفته اول رعایت این نکات ضروری است:
- رعایت بهداشت دهان و دندان
- نوشیدن آب کافی
- پرهیز از خوردن غذاهای خیلی سفت و چسبناک
نحوه مسواک زدن بعد ارتودنسی
یکی از اصلیترین مراقبت های بعد از ارتودنسی مسواک زدن است. مسواک زدن دقیق و اصولی یکی از مهمترین و حیاتیترین کارها در طول دورهی درمان ارتودنسی است. بیمار باید در ابتدا مسواک مناسب را انتخاب کند. برای ارتودنسی توصیه میشود دو مسواک داشته باشید: مسواک نرم برای نظافت کلی دندانها و مسواک بین دندانی برای دسترسی به جاهایی که امکان نظافتشان با مسواک معمولی وجود ندارد. در طول مسواک زدن مراحل ذیل را رعایت کنید:
- تمیز کردن بالای براکتها (سمت لثه): در این مرحله با حرکات دایرهای و ملایم قسمت بالای براکتها را تمیز کنید.
- تمیز کردن پایین براکتها (سمت دندان): حرکات کوتاه و دایرهای باعث خارج شدن ذرات غذا میشوند. زاویه مسواک را طوری تنظیم کنید که برسها بین دندان و براکت نفوذ کنند.
- مسواک زدن روی سطح براکتها و سیمها: در این مرحله باید سیمها و خود براکت را با حرکتهای بسیار آرام تمیز کنید، اما به شدت مراقب باشید که فشار زیادی وارد نکنید تا براکتها شل نشوند.
- تمیز کردن پشت دندان: مسواک را به آرام به پشت دندانها فشار دهید.
- استفاده از مسواک بین دندانی: پس از استفاده از مسواک معمولی از مسواک بیندندانی برای تمیز کردن فضاهای بین دندان و سیمها استفاده کنید.
- شستشوی نهایی دهان: با آب یا دهانشویه فلوراید دهان خود را بشویید تا ذرات باقیمانده پاک شوند.
- تکرار منظم: حداقل دو تا سه بار در روز مراحل فوق را تکرار کنید و پس از هر وعده غذایی دهان خود را با آب بشویید.
نحوه نخ دندان کشیدن بعد ارتودنسی
نخ دندان مخصوص ارتودنسی ضخامت مناسبی برای عبور از زیر سیمها دارد. برخی افراد همراه با نخ دندان میتوانند از مسواکهای بین دندانی کوچک یا واترجت دندان نیز استفاده کنند. برای استفاده از نخ دندان مراحل ذیل را اجرا کنید:
- نخها را بین دندانها قرار دهید: نخ را آرام از زیر سیمها عبور بدهید تا به فضای بین دو دندان برسد.
- حرکت C شکل: نخ را به شکل حرف C انگلیسی به دور دندان بپیچید و به آرامی به سمت بالا و پایین حرکت بدهید تا ذرات غذا پاک شوند.
- تکرار فرآیند: فضای بین دو دندان حداقل یک بار باید با نخ تمیز شوند. نخ کشیدن را حداقل یک بار در روز انجام دهید.
مراقبت های ارتودنسی مخصوص ورزشکاران
ورزشکارها به دلیل شرایط حساس و قرار گرفتن در معرض ضربه و تماس باید پس از ارتودنسی حتما این نکات را رعایت کنند:
- استفاده از محافظ دهان: ورزشکارهایی مثل بازیکنان فوتبال، بسکتبال و ورزشهای رزمی برای محافظت از دندانها و براکتها باید از محافظ استفاده کنند.
- بررسی منظم براکتها و سیمها: در صورت آسیب به براکتها و سیمها پس از تمرین و مسابقه به سرعت به به متخصص ارتودنسی مراجعه کنید.
- استفاده از موم ارتودنسی در صورت تحریک بافت نرم: اگر لب یا گونه شما بر اثر برخورد با براکتها آسیب دید میتوانید از موم ارتودنسی استفاده کنید.
بعد از ارتودنسی چه بخوریم؟
تغذیه مناسب پس از شروع درمان ارتودنسی اهمیت بسیار زیادی دارد و عدم رعایت نکات تغذیهای میتواند درمان را مختل کند.
لیست غذاهای ممنوعه
- آجیل و تخمه سفت
- تهدیگ
- آبنباتهای سفت و چسبناک
- شکلاتهای خیلی چسبناک
- جویدن یخ
- سیب یا هویج خام
- غذاهایی که نیاز به گاز گرفتن دارند مثل ساندویچها و نانها سفت
لیست غذاهای مناسب
- غذاهای نرم و پخته: سیبزمینی، هویج پخته، سبزیهای نرم
- سوپها و پورهها
- برنج و ماکارونی نرم
- تخم مرغ آبپز یا املت
- موز لهشده، میوهها نرم و خرد شده
- پنیر و ماست
- گوشت نرم یا ریشریش شده
- نان نرم، کیک ساده و بیسکویت نرم
فهرست غذاهای مناسب و نامناسب همچنین میتواند از روز اول تا روزهای بعدی درمان ارتودنسی متغیر باشد. در این جدول میتوانید فهرستی از غذاهای مجاز و غیرمجاز از هفته اول ارتودنسی تا هفته دوم به بعد را ببینید.
|
دسته |
غذاهای مجاز |
غذاهای ممنوع و پرخطر |
|
هفته اول ارتودنسی |
· سوپ
· پوره سیبزمینی یا هویج · برنج نرم (کته) · تخممرغ آبپز یا نیمرو · ماست ساده، شیر، فرنی · موز رسیده · اسموتیهای خانگی (بدون دانه) |
· غذاهای سفت مثل تهدیگ، نان خشک · آجیل، پاپکورن، چیپس · یخ · گز، سوهان، هر خوراکی که جویدن آن سخت است · خوراکیهای چسبناک مثل آدامس، شکلاتهای سفت، تافی، لواشک · گوشتهای سفت و قطعات بزرگ مرغ، استیک · نوشیدنی شیرین گازدار مثل نوشابهها |
|
هفته دوم (پس از کاهش حساسیت) |
· کوکو سبزی یا کتلت نرم
· گوشت یا مرغ آبپز و ریشریششده · خوراکهای پخته مثل عدسی یا لوبیا · نان نرم بدون کنجد · پنیر نرم و پنیر خامهای · آب فراوان، شیر، دمنوشهای گیاهی ملایم |
· غذاهای سفت و جویدنی (درصورتی که میخواهید غذاهای سفت بخورید حتما باید آنها را ریز کنید) · نوشیدنی قندی و اسیدی
|
مراقبت های بعد ارتودنسی برای کاهش درد
در صورتی که پس از ارتودنسی احساس درد یا ناراحتی داشتید میتوانید این اقدامها را انجام دهید:
- استفاده از کمپرس سرد: با گذاشتن پک یخ روی گونهها میتوانید التهاب و درد را کم کنید.
- قرقره آب گرم و نمک: مخلوط آب گرم و نمک را ۳۰ ثانیه در دهان بچرخانید تا لثهها تسکین پیدا کنند و التهاب کم شود.
- غذاهای نرم: خوردن غذاهای و نوشیدنیهای نرم میتوانند جویدن را آسانتر کنند.
- استفاده از موم ارتودنسی: اگر براکتها یا سیمها به لب یا گونهها میسایند، موم ارتودنسی را روی قسمت دردناک قرار دهید تا اصطکاک کاهش یابد.
عواقب عدم رعایت مراقبت های بعد از ارتودنسی
عدم رعایت مراقبت های بعد از ارتودنسی پیامدهای منفی متعددی مثل کند شدن و اختلال در روند درمان ارتودنسی تا نتایج نامطلوب را به دنبال خواهند داشت. چند نمونه از پیامدهای منفی عدم رعایت مراقبت های ارتودنسی عبارتاند از:
- بیماری لثه و التهاب: تجمع پلاک باعث تحریک و التهاب لثهها میشود و در صورت تشدید میتواند عامل بیماری لثه (پریودنتیت) باشد.
- طولانیتر شدن درمان ارتودنسی: مشکلات دهانی میتوانند درمان را به عقب بیندازند و به این ترتیب نیاز به جلسات مراجعه به پزشک افزایش مییابد یا حتی درمان موقتا متوقف میشود.
- آسیب به ابزارهای ارتودنسی: مواد غذایی سفت یا چسبناک و عدم رعایت بهداشت میتوانند باعث شل شدن یا شکستن براکتها و سیمها شوند.
- هزینههای اضافی درمان: مشکلاتی مثل پوسیدگی، آسیب به براکتها یا ضرورت درمانهای اضافی باعث افزایش هزینههای کلی درمان میشوند.
خدمات ارتودنسی در کلینیک دکتر نیک کردار
مراقبت های بعد از ارتودنسی یکی از بخشهای حیاتی درمان ارتودنسی است. در کلینیک دکتر نیککردار با معاینه و مشاوره دقیق، توصیهها و تجویزهای لازم برای مراقبت های ارتودنسی به بیمار داده خواهد شد.
