ارتودنسی پیشگیرانه چیست؛ کاندیدا، مزایا و بهترین سن برای کودکان
ارتودنسی پیشگیرانه به معنای تشخیص زودهنگام مشکل یا ناهنجاری دندان در کودک و اجرای اقدامات لازم برای جلوگیری از پیشرفت آن است. به اعتقاد ارتودنتیستها تنها 10 درصد از کودکان به این درمان پیشگیرانه نیاز دارند که در معاینات تشخیص داده میشود. در ارتودنسی پیشگیری بر خلاف باور بسیاری از والدین به جای نصب براکت (ارتودنسی دندان) تمرکز روی درمانهای کوتاه مدت مثل نصب نگهدارنده فضا، اکسپندر کامی، هدگیر یا ارتودنسی فانکشنال است. این درمان میتواند با از بین بردن ناهنجاری در سنین کم، الزام به درمانهای پیشرفته و طولانی مدت در سنین بالاتر را کاهش دهد.
ارتودنسی پیشگیرانه چیست؟
ارتودنسی پیشگیری شاخهای از ارتودنسی کودکان است که شامل مجموعه اقدامات ارتودنتیست برای جلوگیری از مشکلات فک و دندان در سنین پایین میشود. در این درمان متخصص ارتودنسی با بررسی روند رشد فک، نحوه رویش دندانهای شیری و دائمی و تحلیل عادات مخرب کودک مثل مکیدن انگشت، مشکلات را در مراحل اول شناسایی کرده و جلوی پیچیدهتر شدن آن را میگیرد. این اقدامات ضمن کمک به رشد صحیح فک، انتقال درست دندان شیری به دائمی و ترک عادات بد توسط کودک باعث رشد و تکامل استاندارد فک و قوس دندانی شده و نیاز به ارتودنسی در سنین بالاتر را کاهش میدهد.
کاندیدای ارتودنسی پیشگیری در کودکان
به طور کلی تمام کودکان نیاز به ارتودنسی پیشگیرانه ندارد؛ تنها درصد کمی از کودکان مبتلا به مشکلات دهان و دندان بعد از شناسایی مشکل یا ناهنجاری توسط متخصص میبایست برای سیم کشی پیشگیرانه اقدام کنند. کودکانی که با یک یا چند مورد از مشکلات زیر دست و پنجه نرم میکنند، کاندید انجام آن هستند:
- کودکانی که از شلوغی و ازدحام دندان رنج میبرند
- کودکانی که دچار عارضه فاصله زیاد دندانها از همدیگر هستند
- کودکانی که یکی از انواع مال اکلوژن یا ناهنجاری دندانی را دارند
- کودکانی که دچار عادات بد مثل مکیدن انگشت، استفاده طولانی از پستانک و غیره هستند
- کودکانی که زودتر از موعد دندانهای شیری خود را از دست دادهاند
- کودکانی که سابقه خانوادگی خوبی از لحاظ دندانی و فکی ندارند
- کودکانی که از تنفس دهانی مزمن به صورت جدی رنج میبرند
- کودکانی که هنگام جویدن دچار درد میشوند
- کودکانی که صورت و فک آنها رشد نامتناسبی دارد
آیا کودک من نیاز به ارتودنسی پیشگیرانه دارد؟
کودک شما در صورت ابتلا به مشکلات و ناهنجاریهای فک به طور حتم نیاز به ارتودنسی پیشگیری دارد. با این حال تشخیص این درمان پیشگیرانه کار آسانی نیست. از همین جهت متخصصان ارتودنسی توصیه میکنند در سنین 7 الی 8 سالگی کودک باید دست کم یک بار توسط ارتودنتیست حرفهای معاینه شود. در هنگام معاینه دکتر با بررسی وضعیت دندانها و فک نیاز به این درمان را تشخیص میدهد. البته معاینه در سنین پایینتر، حدود 4 الی 5 سالگی میتواند به مراتب مفیدتر و اثربخشتر هم باشد.
نشانههای نیاز به ارتودنسی پیشگیرانه
تشخیص نیاز یا عدم نیاز به ارتودنسی پیشگیری توسط والدین یا نزدیکان کودک کار دشواری است، اما اگر نشانهها و علائم زیر را در کودکتان مشاهده کردید، احتمالا نیاز به مداخله ارتودنیست برای جلوگیری از تشدید ناهنجاری باشد:
- رویش نامنظم دندانها یا کج بودن دندانها
- افتادن زودهنگام دندانهای شیری
- شلوغی بیش از حد دندانها
- فاصله زیاد میان دندانها
- جلوزدگی یا عقب رفتگی فکهای بالا یا پایین
- وجود مشکلات بایت مثل کراس بایت، دیپ بایت، اورجت، اوربایت و غیره
- دشواری در جویدن یا گاز گرفتن غذا
- تنفس مداوم از راه دهان به جای بینی
- صدا دادن یا انحراف فک هنگام باز و بسته کردن دهان
- نهفتگی یا تاخیر در رویش دندانهای دائمی
- عدم تقارن در فک بالا و پایین
روشهای ارتودنسی پیشگیری در کودکان
برخلاف باور عموم در ارتودنسی پیشگیرانه تنها از براکتها برای درمان ناهنجاریهای اولیه استفاده نمیشود. در این مرحله متخصص ارتودنسی در تهران با استفاده از راهکارهای مختلف پزشکی و حتی ارائه مشاوره برای ترک عادات مخرب کودک میتواند از تشدید ناهنجاری جلوگیری کند. رایجترین روشهای ارتودنسی پیشگیرانه عبارتند از:
نصب نگهدارنده فضا (Space Maintainer)
در صورت افتادن زودهنگام دندانهای شیری جهت حفظ فضای خالی برای رشد دندان دائمی از نگهدارندههای فضا استفاده میشود تا دندان اصلی کودک به صورت درست و اصولی رشد یابد.
اجرای ارتودنسی فانکشنال
در صورت درگیری کودک با مشکلاتی نظیر جویدن یا بلعیدن برای اصلاح روابط فکی و بهبود عملکرد دهانی از ارتودنسی فانکشنال استفاده میشود تا با حرکت دادن فک و دندان بیمار به وضعیت طبیعی دست یابد.
نصب اکسپندر کامی (Palatal Expander)
چنانچه قوس دندانی فک بالا کم عرض باشد، برای افزایش عرض آن به منظور جاشدن دندانها روی یک قوس از این ابزار ارتودنسی استفاده میشود.
نصب هدگیر
در صورت رشد سریع و بیش از حد فک بالا، برای متوقف کردن رشد یا کند کردن آن میتوان از نصب هدگیر استفاده کرد تا تقارن میان فک بالا و پایین حفظ شود.
نصب ضربه گیر لب
از این دستگاه نیز برای ایجاد فاصله میان دندانها و لب به منظور کاهش فشار روی دندان و فک استفاده میشود تا دندانها رشد طبیعی خود را ادامه دهند.
اجرای ارتودنسی دندان
در موارد خاص و شدید، ممکن است متخصص از براکت ارتودنسی به مدت کوتاه برای اصلاح مشکلات و ناهنجاریها در مراحل ابتدایی استفاده کند.
بهترین سن ارتودنسی پیشگیرانه
به گفته ارتودنیستها بازه سنی 7 الی 10 سالگی بهترین زمان برای اجرای ارتودنسی پیشگیری است. کودک شما باید در سنین کم حتما یکبار توسط متخصص ارتودنسی حرفهای معاینه شود تا هرگونه اختلال یا ناهنجاری دندانی در وی تشخیص داده شود. در صورت تشخیص چنین مشکلاتی، بهتر است در همان سنین درمان ارتودنسی برای پیشگیری از شدت گرفتن ناهنجاری اجرا شود. بازه سنی 7 الی 10 سال بهترین زمان برای این کار است؛ چرا که دندانها و فک به تازگی رشد خود را شروع میکنند.
مزایای ارتودنسی پیشگیرانه
ارتودنسی پیشگیری شامل شناسایی مشکلات و ناهنجاریهای دهان و فک در مراحل اولیه بیماری و اصلاح سریع آن با هدف جلوگیری از گسترش ناهنجاری است. این درمان پیشگیرانه مزایای زیادی دارد که مهمترین آنها عبارتند از:
- هدایت صحیح دندان و فک در سنین پایین
- کاهش نیاز به درمانهای پیشرفته و طولانی در آینده
- ایجاد فضای کافی برای رویش دندانهای دائمی
- اصلاح عادات دندانی مخرب و آسیب رسان
- کاهش احتمال آسیب و خطرات دندانی
- افزایش اعتماد به نفس کودک
- احتمال بالای موفقیت درمان ارتودنسی
معاینه و اجرای ارتودنسی پیشگیری در کلینیک دکتر نیک کردار
جهت معاینه و تشخیص انواع مشکلات و ناهنجاری دندانی در سنین پایین میبایست به یک کلینیک ارتودنسی مجهز و پیشرفته مراجعه کنید. مطب دکتر نیک کردار با داشتن تجهیزات فوق پیشرفته بهترین مکان برای شروع ارتودنسی پیشگیرانه برای کودک شما است. برای دریافت مشاوره تخصصی و رزرو نوبت با ما تماس بگیرید.
