شرایط لازم برای ارتودنسی دندان چیست؟

بلاگ

شرایط لازم برای ارتودنسی دندان دغدغه بسیاری از افراد است. این روزها ارتودنسی دندان تقاضای بسیاری میان افراد به خصوص جوانان دارد. علیرغم آنکه ارتودنسی کردن از دید افراد بسیار ساده است، اما این متد درمانی در دندانپزشکی پیچیده‌های زیادی دارد. در یک کلام برای داشتن صلاحیت درمان فرد باید یکسری شرایط گسترده سنی، سلامتی، جسمانی، رفتاری و غیره را داشته باشد. اگر این سوال برای شما مطرح شده که آیا من شرایط ارتودنسی را دارم یا نه؛ این مقاله دقیقا برای شما نوشته شده است.

شرایط لازم برای ارتودنسی دندان چیست؟

ارتودنسی دندان یک روش رایج برای اصلاح کجی دندان و ناهنجاری فک است اما هر فردی با هر شرایطی بلافاصله نمی‌تواند درمان را آغاز کند. برای درمان موثر و پایدار، بیمار باید مجموعه‌ای از شرایط را داشته باشد؛ از سن مناسب، سلامت لثه و دندان گرفته تا سلامت عمومی بدن و حتی آمادگی رفتاری برای پیگیری منظم جلسات درمان.

برای اطمینان از داشتن شرایط ارتودنسی، متخصص ارتودنسی قبل از هر اقدامی، با معاینه بالینی، عکس برداری، بررسی سوابق پزشکی بیمار و سایر پارامترها زمینه لازم برای موفقیت درمان را فراهم می‌کند. نادیده گرفتن این پیش نیازها می‌تواند ضمن طولانی‌تر شدن دوره درمان، کاهش اثربخشی و عدم موفقیت درمان باعث بروز عوارضی مثل تحلیل لثه و استخوان شود.

چه کسانی به ارتودنسی نیاز دارن؟

به طور طبیعی افراد با مشکلات دندانی و فک کاندیدای ارتودنسی دندان هستند. افرادی که به دلیل کجی، نامرتبی، ازدحام بیش از حد یا فاصله زیاد دندان‌ها از هم از طرح لبخند خود راضی نیستند، برای صاف کردن دندان خود نیاز به ارتودنسی یا همان سیم کشی دندان‌ها دارند. طبیعتا افرادی که دندان‌های صاف و بدون مشکلات فکی دارند، احتیاجی به ارتودنسی نخواهند داشت. در ادامه افرادی که باید ارتودنسی کنند را بیشتر توضیح خواهیم داد:

ناهنجاری‌های دندانی

افراد مبتلا به ناهنجاری دندان (مال اکلوژن) مثل کراس بایت، اوربایت، آندربایت، اوپن بایت، دیپ بایت و اورجت برای درمان ناهنجاری و اصلاح موقعیت فک در صورت صلاحیت پزشک باید ارتودنسی کنند.

ازدحام دندانی و کجی دندان‌ها به دلیل فضای کم فک

افرادی که به دلیل ازدحام بیش از حد دندان‌ها ناشی از فضای کم فک یا کوچک بودن آن با مشکلات ازدحام دندان (Crowding) مواجه هستند، معمولا دچار کجی، چرخش یا عدم قرارگیری دندان در موقعیت صحیح می‌شوند.

دندان نهفته یا رویش ناقص

داشتن دندان هفته دلیل دیگری برای سیم کشی دندان‌ها است. دندان نهفته به دندانی گفته می‌شود که به‌طور کامل یا جزئی داخل استخوان فک یا زیر لثه گیر کرده و به درستی رویش نیافته است. این دندان با فشار به دندان‌های مجاور باعث کجی دندان‌ها می‌شود که با ارتودنسی قابل حل است.

فاصله بین دندان‌ها (دیاستما)

فاصله زیاد دندان‌ها یا شکاف بین دو یا چند دندان معمولا روی اعتماد به نفس فرد تاثیر منفی می‌گذارد. همچنین در موارد شدیدتر این عارضه سبب مشکل در تلفظ کلمات خواهد شد که چنین افرادی را هم می‌توان در زمره افراد نیازمند به ارتودنسی دانست.

شرایط سنی مناسب برای ارتودنسی

به طور کلی سن ارتودنسی دندان با میزان موفقیت در نتیجه درمان اثر معکوس دارد؛ هرچقدر سن بیمار کمتر باشد، نتیجه حاصل از ارتودنسی بهتر است. بهترین سن برای ارتودنسی دندان بازه سنی 7 الی 14 سالگی می‌باشد اما با افزایش سن میزان موفقیت از درمان کاهش می‌یابد. سوالی که مطرح می‌شود این است که آیا در سنین بالاتر و بزرگسالی هم می‌توان سیم کشی کرد؟ پاسخ کوتاه مثبت است اما برای دریافت پاسخ دقیق‌تر ادامه مطلب را بخوانید.

بهترین سن برای کودکان

به اعتقاد انجمن ارتودنتیست‌های آمریکا، اولین ویزیت ارتودنسی باید از 7 سالگی آغاز شود. در این سن همزمان با روییدن دندان‌های دائمی، فک کودک در حال رشد سریع بوده و با تشخیص به موقع می‌توان انواع مشکلات و ناهنجاری های دندان و فک را در کوتاهترین زمان برطرف کرد.

سن مناسب برای ارتودنسی ثابت

به اعتقاد بسیاری از ارتودنتیست‌ها بازه سنی 7 الی 14 سالگی سن طلایی برای درمان کجی دندان و ناهنجاری فک است اما اگر قرار بر ارتودنسی ثابت با براکت فلزی باشد، بازه سنی 12 الی 14 سالگی بسیار ایده آل‌تر است./

ارتودنسی در بزرگسالی؛ محدودیت سنی وجود داره؟

سیم کشی دندان‌ها هیچ محدودیتی دست کم از لحاظ سنی ندارد؛ بیمار در هر سن و سالی می‌تواند برای ارتودنسی کردن به کلینیک مراجعه کند. در واقع ارتودنسی دندان در دهه 20، 30، 40 و حتی 50 زندگی هم امکان پذیر است. اما یک قاعده کلی وجود دارد که: با افزایش سن میزان تاثیر درمان کاهش می‌یابد.

شرایط سلامت دهان و دندان

یکی از مهمترین شرایط لازم برای ارتودنسی دندان برخورداری از سلامت دهان و دندان است. براکت، سیم و کش ارتودنسی در طول درمان برای حرکت دندان‌ها فشار زیادی روی دندان‌ها و فک وارد می‌کنند. هرگونه مشکل در بافت لثه یا استخوان فک می‌تواند در دوره درمان به جای بهبود وضعیت باعث تشدید مشکلات بافت لثه و استخوان فک شود. بنابراین ضروری است قبل از آغاز پروسه درمان، ابتدا وضعیت دندان‌ها توسط ارتودنتیست مورد ارزیابی قرار بگیرد.

سلامت لثه

سلامت لثه پایه و اساس درمان اصولی است. هرگونه مشکل، التهاب یا بیماری پریودنتال در لثه در طول درمان به دلیل فشار ناشی از سیم کشی، تشدید شده و باعث لق شدن دندان‌ها می‌شود. به خصوص در صورت داشتن علائمی مثل قرمزی، تورم، خونریزی لثه هنگام مسواک زدن یا بوی بد دهان فرد باید از لحاظ سلامت لثه مورد ارزیابی قرار بگیرد.

نبود پوسیدگی فعال یا عفونت دندانی

پوسیدگی دندان یا عفونت آن قبل از هرگونه اقدامی باید درمان شود. وجود پوسیدگی و عفونت می‌تواند به دلیل ماهیت طولانی بودن درمان به شدت تشدید گردد. همچنین در طول قرار دادن براکت امکان دسترسی به دندان پوسیده برای رفع پوسیدگی دشوار می‌شود. بنابراین هرگونه پوسیدگی قبل از درمان باید بررسی و برطرف شود.

تراکم استخوان فک کافی

ارزیابی وضعیت تراکم استخوان فک از دیگر شروط ارتودنسی دندان است. پوکی استخوان، بیماری‌های متابولیک استخوان، یا تحلیل شدید استخوان فک نشان دهنده تراکم پایین بوده و هشداری مبنی بر عدم موفقیت ارتودنسی می‌باشد. تراکم استخوان پایین باعث می‌شود فک تحمل نیروی وارد در طول درمان را نداشته باشد.

کشیدن دندان‌های اضافی یا نهفته در صورت نیاز

کشیدن دندان در ارتودنسی الزامی نیست اما گاهی اوقات فک بیمار فضای کافی برای تصحیح موقعیت تمام دندان‌ها ندارد. در این مواقع متخصص ارتودنسی می‌بایست با کشیدن یک یا چند دندان فضای کافی برای اصلاح موقعیت دندان‌ها را فراهم سازد. البته در این پروسه اولویت کشیدن با دندان‌های پوسیده و آسیب دیده است.

شرایط عمومی و سلامت جسمی

از دیگر شرایط مورد نیاز برای ارتودنسی دندان داشتن سلامت جسمانی و عمومی است. با توجه به آنکه این روش درمانی ماه‌ها و حتی سال‌ها زمان می‌برد، عدم برخورداری از سلامت فیزیکی، ابتلا به بیماری‌های جسمانی و عدم داشتن سبک زندگی درست تاثیر منفی روی نتیجه درمان می‌گذارد. بنابراین در صورت داشتن بیماری باید حتما توسط پزشک معاینه شوید تا شرایط به حالت نرمال‌تر تبدیل شود.

مدیریت بیماری‌های زمینه‌ای با هماهنگی پزشک

ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای مانع سیم کشی نیست، اما می‌توان در روند درمان اختلال ایجاد کند. برای مثال دیابت کنترل نشده باعث کندتر شدن روند بهبود لثه و استخوان فک می‌شود و خطر بیماری‌های لثه را افزایش می‌دهد، فشار خون بالا هنگام تزریق بی حسی موضعی ریسک زیادی دارد، همچنین اختلالات انعقادی خون می‌تواند حین خونریزی لثه بسیار مشکل ساز شود. در این مواقع ارتودنیست باید با رعایت جوانب احتیاط درمان را آغاز کند.

عدم مصرف دخانیات

مصرف دخانیات یکی از عواملی است که می‌تواند به‌طور مستقیم روی موفقیت درمان ارتودنسی تاثیر بگذارد. سیگار کشیدن جریان خون به لثه‌ها را کاهش می‌دهد و روند بهبود بافت‌ها را کند می‌کند. در نتیجه خطر ابتلا به بیماری لثه و تحلیل استخوان فک در افراد سیگاری به‌مراتب بیشتر بوده و کیفیت و سرعت حرکت دندان‌ها کمتر است.

شرایط رفتاری و تعهد بیمار

برخلاف سایر درمان‌های دندانپزشکی، ارتودنسی یک درمان بلندمدت است که موفقیت آن تا حد زیادی به همکاری و رفتار خود بیمار بستگی دارد. حتی بهترین پلن درمانی در صورت عدم همکاری بیمار و رعایت نکات کلیدی می‌تواند با شکست مواجه شود. با توجه به اهمیت همکاری بیمار، در این بخش از شرایط لازم برای ارتودنسی دندان به جنبه تعهدات بیمار می‌پردازیم و اینکه در طول درمان بیمار چه شروطی را باید رعایت کند. برای اطلاع دقیق‌تر در این زمینه به صفحه مراقبت های بعد ارتودنسی مراجعه نمایید.

تعهد به مراجعات دوره‌ای منظم

موفقیت در درمان با براکت‌ها نیاز به ویزیت دوره‌ای ارتودنیست دارد. در جلسات ویزیت متخصص براکت‌ها، سیم‌ها و الاستیک‌ها را تنظیم می‌کند تا دندان‌ها به سمت بهترین موقعیت حرکت کنند. هرگونه غیب یا حتی تاخیر در این جلسات می‌تواند به راحتی زحمات درمانی را هدر دهد. بنابراین تعهد به ویزیت دوره‌ای توسط بیمار شرط بسیار مهمی در موفقیت سیم کشی محسوب می‌شود.

رعایت بهداشت دهان و دندان در طول درمان

در طول قرارگرفتن براکت ارتودنسی روی دندان‌ها، رعایت بهداشت دهان و دندان سخت‌تر از حالت عادی خواهد بود. در این بازه به دلیل قرار گرفتن مواد غذایی، باکتری و پلاک‌ها بین دندان و براکت‌ها، مسواک زدن، نخ دندان کشیدن و در مجموع رعایت اصول بهداشتی دشوارتر از همیشه است. بنابراین رعایت اصول بهداشتی به ویژه استفاده از مسواک ارتودنسی و نخ دندان ارتودنسی در این دوره اهمیت زیادی دارد.

همکاری در استفاده صحیح از الاینر یا مراقبت از براکت

به طور کلی همکاری بیمار در هنگام نصب براکت یا جاگذاری الاینرها نقش مهمی دارد. در ارتودنسی نامرئی با الاینرها این نقش پررنگ‌تر است، چرا که بیمار باید درصد بالایی از تایم روز این الاینرها را روی دندان‌ها قرار دهد. در غیر این صورت نتیجه دلخواه به دست نمی‌آید. در ارتودنسی ثابت هم فرد می‌بایست به خوبی از براکت مراقبت کند تا ضمن اطمینان از سلامت دندان‌ها، به براکت آسیبی وارد نشود.

مراحل ارزیابی و تشخیص قبل از شروع

پیش از شروع مراحل ارتودنسی متخصص باید وضعیت دهان و دندان را با استفاده از روشهای مختلف بررسی کند تا ضمن تعیین صلاحیت بیمار برای درمان، با بررسی وضعیت و شدت خرابی و ناهنجاری پروسه درمان تعیین شود. این یکی از مهمترین شروط ارتودنسی دندان است که بدون اجرای آن سیم کشی امکان پذیر نیست. در ادامه شرایط ارزیابی و آماده سازی قبل از شروع پروسه درمانی را بررسی می‌کنیم.

مشاوره اولیه و معاینه بالینی

در جلسه اول متخصص ارتودنسی وضعیت دندان‌ها و نحوه باز و بسته شدن فک بیمار را بررسی می‌کند. در این جلسات ضمن شنیدن دلیل مراجعه، نگرانی‌ها و انتظارات مراجعه کننده هم بررسی می‌گردد تا بهترین تصمیم برای روند درمانی گرفته شود. این مرحله هم یکی از پیش شرط‌های سیم کشی موفق دندان محسوب می‌شود.

عکس‌برداری و قالب‌گیری

معاینه بالینی نمی‌تواند بسیاری از مشکلات دندان و فک را به صورت دقیق به پزشک نشان دهد. از همین قبیل از بیمار یکسری از تصاویر خواسته می‌شود تا وضعیت دندان‌ها، ناهنجاری‌های فک و شدت ناهنجاری‌ها ارزیابی گردد. همچنین قالب گیری یکی دیگر از اقداماتی است که پیش از درمان بدان نیاز می‌شود. در صفحه مدارک لازم برای ارتودنسی این تصاویر به صورت دقیق توضیح داده شده است.

تشخیص نیاز به جراحی فک

در موارد شدید، بیمار باید قبل از ارتودنسی جراحی کند. این تبصره مخصوص بیمارانی است که از ناهنجاری شدید فکی رنج می‌برند. در این دسته از بیماران انجام جراحی فک یا ارتوسرجی یک شرط اساسی و مهم قبل از هرگونه اقدام درمانی محسوب می‌شود.

چه زمانی ارتودنسی توصیه نمی‌شه یا باید به تعویق بیفته؟

در صورتی که فرد شرایط لازم برای ارتودنسی دندان را نداشته باشد، انجام ارتودنسی توصیه نمی‌شود. چنانچه امکان فراهم کردن شرایط، مثلا درمان بیماری یا ترک عادات نادرست، وجود داشته باشد؛ دکتر ارتودنسی درمان را به تعویق می‌اندازد. از جمله مواردی که با وجود آن سیم کشی اصلا پیشنهاد نمی‌شود می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ابتلا به بیماری فعال لثه یا پوسیدگی درمان‌نشده
• عدم تکمیل رشد فک (در کودکان خیلی کوچک، بسته به نوع ناهنجاری)
• ناهنجاری‌های اسکلتی شدید نیازمند جراحی
• ابتلا به بیماری های زمینه‌ای خاص
• داشتن تراکم استخوان فک بسیار پایین
• عدم رعایت بهداشت دهان و دندان
• عدم تعهد بیمار به استفاده از الاینر، مراقبت از براکت و حضور در جلسات ویزیت

ارتودنسی در کلینیک دکتر نیک کردار

در مطب ارتودنسی دکتر نیک کردار ابتدا شرایط لازم برای ارتودنسی دندان بررسی می‌شود. در صورت عدم وجود مشکل دکتر علیرضا نیک کردار با مهارت بالای خود پروسه درمان را آغاز می‌کند. برای دریافت مشاوره تخصصی، اطلاع از هزینه ارتودنسی و رزرو نوبت مشاوره کافی است با ما در تماس باشید.

سوالات متداول

آیا ارتودنسی محدودیت سنی داره؟

– خیر؛ اما هرچه در سنین پایین‌تر انجام شود، میزان موفقیت افزایش می‌یابد.

اگه لثه‌ام مشکل داشته باشه می‌تونم ارتودنسی کنم؟

– خیر؛ یکی از شرایط لازم برای ارتودنسی دندان داشتن لثه سالم و قوی است. بنابراین قبل از هر اقدامی اول باید بیماری لثه را برطرف کنید.

چقدر طول می‌کشه تا واجد شرایط بشم؟

– تا زمان برطرف کردن بیماری، مشکل یا مانع ارتودنیست ریسک اجرای سیم کشی و قرار دادن براکت روی دندان را قبول نمی‌کند.